Ambasada Republiki Słowenii /Odkryj Słowenię /Czy wiesz, że... /

1. … w Słowenii rośnie najstarsza winorośl na świecie? W drugim co do wielkości słoweńskim mieście Mariborze rośnie winorośl, odmiana aksamitna czerń, której starość oceniana jest na 400 lat! Mimo dostojnej starości, co roku z jej owoców produkuje się ponad 25 litrów wina!

2. … słoweńscy maturzyści odtańczyli największego synchronicznego kadryla na świecie i dzięki temu wpisali się do Księgi Rekordów Guinessa? Kadryla, tradycyjnie tańczonego przez słoweńskich maturzystów, na ulicach dziesięciu słoweńskich miast tańczyło jednocześnie ponad 8000 maturzystów!

3. … wciąż nie pobito rekordu Guinessa w najdłuższej samodzielnej kobiecej jeździe na motocyklu, osiągniętego przez Słowenkę Benkę Pulko, podróżniczkę, która zwiedziła na motorze 7 kontynentów i przejechała ponad 180 000 kilometrów?

4. … podziemne muzeum kopalni węgla w Słowenii, w Velenju – piątym pod względem wielkości słoweńskim mieście, szczyci się najniżej położoną stołówką w Europie? Podczas wizyty w muzeum prawdziwy górniczy posiłek serwowany jest odwiedzającym aż 180 m pod ziemią! W 2001 roku muzeum mogło się także pochwalić nominacją do nagrody Europejskie Muzeum Roku.

5. … wciąż najpopularniejszym słoweńskim zespołem muzycznym wszechczasów i gatunków jest Ansambel braci Avsenik, który sprzedał aż 31 milionów płyt? Ponadto nadal nie został pobity ich światowy rekord w nieprzerwanym muzykowaniu, przez ponad 300 kolejnych wieczorów. Bracia Avsenik są również najczęściej granymi europejskimi kompozytorami!

6. … Idrija, mniejsze słoweńskie miasteczko, może się pochwalić drugą z największych na świecie kopalni rtęci? Kopalnia po 500 latach działalności jest powoli zamykana i przekształcana w muzeum, które szczyci się największą drewniano-żelazną pompą w Europie, wykonaną w 1792 roku. Pompa czerpała wodę z głębokości aż 238 metrów pod ziemią.

7. … słoweński alpinista i narciarz Davo Karničar postanowił zjechać na nartach z najwyższej góry na wszystkich kontynentach? Jako pierwszemu na świecie udało mu się najpierw wspiąć się a potem zjechać z Mount Everestu! Aby zdobyć wszystkie z „siedmiu szczytów“ brakuje mu jeszcze największego szczytu Antarktydy Mount Winson i największego szczytu Ameryki Północnej, Mount McKinley.

8. … ważnym symbolem słoweńskości jest lipa oraz lipowy liść? Matką wszystkich słoweńskich lip jest z pewnością Najevska lipa, która prawdopodobnie liczy sobie już ponad 780 lat. Na wysokości klatki piersiowej jej obwód wynosi aż 12,5 m! Przy tej lipie od czasu zdobycia przez Słowenię niepodległości w 1991 roku, co roku w sierpniu gromadzą się na spotkaniu wszyscy najważniejsi słoweńscy mężowie stanu.

9. … odwiedzający największą skocznię na świecie – słoweńską Planicę, jak dotąd mogli być świadkami już ponad sześćdziesięciu światowych rekordów w skokach i lotach narciarskich? Skoczkom narciarskim udało się w Planicy między innymi po raz pierwszy przekroczyć magiczną granicę zarówno stu jak i dwustu metrów!

10. … w Słowenii już od roku założenia (1580) działa znana na całym świecie stadnina Lipica, która słynie z hodowli prawie że arystokratycznych Lipicanów? Charakterystyczne dla dorosłego Lipicana są przede wszystkim jego biała maść i trudna do uwierzenia łatwość uczenia się. Lipicany, z powodu ich dostojnego kroku, niegdyś chowano przede wszystkim na potrzeby dworu, dziś dzięki swojemu pląsowi stanowią światową atrakcję turystyczną!

11. … Słowenia jest też krainą licznych jaskiń? Największą jaskinią w Słowenii jest długa na 20 km Postojna, która dzięki swojemu urokowi jest także z pewnością jedną z najpiękniejszych jaskiń na świecie. Najgłębszą jaskinią jest jaskinia Čehi 2, która sięga 1502 m głębokości. Najbardziej stroma jest bez wątpienia jaskinia Vrtiglavica, której otchłań rozwiera się na 643 m i jest najgłębszą otchłanią we wnętrzu jaskini na świecie! W Słowenii znajdziemy również najstarszą turystyczną jaskinię na świecie – jaskinia Vodenica zwiedzanie z przewodnikiem oferowała już w XVII wieku. Jaskinie Szkocjańskie natomiast, dzięki swojemu naturalnemu pięknu, znalazły się na Liście Światowego Dziedzictwa Kulturowego i Przyrodniczego UNESCO.

12. … słoweński pływak – ultramaratończyk Martin Strel – przepłynął całą Mississippi? Dystans, jaki pokonał, wynosił rekordowych 3797 km, którym podołał w 68 dni. Dzięki swoim pływackim osiągnięciom Martin Strel już trzykrotnie wpisał się do Księgi Rekordów Guinesssa, a planuje jeszcze liczne nowe przedsięwzięcia.

13. … Słowenia jest także królestwem lasów? Ponad 56% jej powierzchni pokrywają lasy, co umieszcza ją w gronie trzech najbardziej zalesionych państw w Europie! Słowenia jest wyjątkowa także przez to, że w odróżnieniu od pozostałych krajów, powierzchnia lasów w ostatnich dziesięcioleciach powiększa się w niej.

14. … słoweńska tradycyjna świąteczna potrawa to tzw. potica? Poticę – zrulowany drożdżowy kołacz, który gospodynie nadziewają orzechami, makiem, rodzynkami, różnymi ziołami, białym serem, miodem albo nawet skwarkami – napotkamy w całej Słowenii przy różnych okazjach. W ostatnich czasach potica stała się także jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli Słowenii na najróżniejszych międzynarodowych i państwowych spotkaniach czy na kulturalnych i sportowych imprezach.

15. … jedną z największych słoweńskich atrakcji przyrodniczych na Krasie jest wysychające Jezioro Cerknickie? Jezioro przy Cerknicy swoją sławę zawdzięcza zmieniającemu się poziomowi wody. Wiosną i jesienią, kiedy jezioro się napełnia, jego powierzchnia może wynosić nawet do 38 km², staje się wtedy największym słoweńskim jeziorem; latem natomiast jezioro ukazuje swoje wysuszone oblicze –popękane i wysuszone dno jeziora porasta wówczas trawa i trzcina. Jezioro napełniają liczne dopływy i opady, jego wody odprowadzają natomiast różnorodne leje krasowe i jaskinie.

16. … jednemu z najlepszych alpinistów na świecie, Słoweńcowi Tomažowi Humarowi, w 1999 roku udało się przejść na południową, wówczas dziewiczą ścianę wysokiej na 8167 metrów góry Daulaghiri? Ten szlak liczni poprzednicy Humara, którym nie udało się tego dokonać, nazwali strefą śmierci. Jego przedarcie się na drugą stronę i wspinaczka po ponad 4000 metrowej południowej ścianie szóstej pod względem wysokości góry na świecie uchodzi za jedno z najbardziej wymagających alpinistycznych dokonań ostatnich lat.

17. … podczas pierwszej wojny światowej przez słoweńskie ziemie przebiegała ważna linia frontu zwana frontem na Sočy (soška fronta)? Na tym froncie walczyły przeciwko Włochom, a po stronie Austro-Węgier, oddziały wielu narodów Półwyspu Bałkańskiego oraz środkowej i wschodniej Europy! Na dzieje frontu składa się jedenaście włoskich ofensyw i jedna ofensywa Państw Centralnych!

18. … że na skromnych 20 000 km² powierzchni Słowenii stykają się aż cztery ważne regiony geograficzne? Na południowym zachodzie Słowenii możemy znaleźć typowy śródziemnomorski krajobraz i klimat, na jego zapleczu w kierunku północnego wschodu szerzy się dynarsko-krasowy krajobraz, złożony z pięknych zjawisk krasowych, na północnym zachodzie stromo wznosi się typowo górska, alpejska rzeźba terenu, na północnym wschodzie, czyli we wschodniej części Słowenii natrafimy za to na krajobrazową i klimatyczną specyfikę Niziny Panońskiej! Geograficzna i klimatyczna różnorodność i bogactwo Słowenii umożliwiają w ciągu jednego dnia do południa zbieranie jesiennych owoców, po południu kąpiel w Adriatyku, a wieczorem jeszcze, dla chętnych, nocną jazdę na nartach. Wszystko to bez czarów, a za pomocą zwykłych środków transportu.

19. … to od słoweńskiego przygranicznego płaskowyżu Kras wzięły swoją nazwę krajobraz krasowy i zjawiska krasowe na całym świecie? Płaskowyż Kras dość stromo wznosi się ponad okolicznym obszarem. Znajdziemy w nim wszystkie najbardziej charakterystyczne krasowe osobliwości: podziemne jaskinie, leje krasowe, ponory itp. Na płaskowyżu Kras produkowane jest także znane na świecie wino Teran. Wytwarzane jest z winogron odmiany Refošk, która pochodzi z Istrii. Jak mówią stare historyczne źródła, wino Teran było wysoko cenione już w czasach rzymskich, przypisywano mu także liczne właściwości lecznicze.

20. … Słowenia jest krajem posiadającym silną tradycję katolicką? Często z powodu wielości obiektów sakralnych nazywana jest państwem kościołów. W Słowenii, według danych słoweńskiego kościoła rzymskokatolickiego, znajduje się prawie 3000 kościołów, kaplic i innych widzialnych znaków obecności Boga.

21. … najwyższą słoweńską górą jest Triglav? Przy swoich 2864 metrach króluje nad Słowenią i już od dawna jest jednym z największych symboli słoweńskości. Tę dla Słoweńców niemalże świętą górę, co roku nawiedzają gromady dobrze zapowiadających się alpinistów oraz miłośników górskich wędrówek, zarówno mężczyzn jak i kobiet. Na szczycie Triglavu stoi Wieża Aljaža (Aljažev stolp), którą, jako symbol słoweńskiego panowania nad górskim światem, w 1895 roku postawił pisarz i kompozytor, ksiądz Jakob Aljaž.

22. … jedną z najczęściej odwiedzanych turystycznych miejscowości w Słowenii jest Bled? Swoimi licznymi naturalnymi i kulturowymi atrakcjami wabi turystów z całego świata. Szczególnie interesujące jest jezioro z wysepką, na której stoi kościółek. Można do niej dopłynąć na charakterystycznej dla Bledu gondoli, nazywanej pletna. Prawie sto metrów nad jeziorem, na skale, stoi zamek, którego mury sięgają pamięcią aż 1000 lat wstecz. Słynny smakołyk pochodzący z Bledu to kremowe ciastko, nazywane blejska kremna rezina.

23. … w Słowenii, a dokładniej w Celju, w XIV i XV wieku żyli grafowie, którzy u szczytu swojej potęgi, jako książęta, sięgali nawet po cesarską koronę Cesarstwa Rzymskiego Narodu Niemieckiego i obiecali narodziny nowej dynastii na tych terenach? Ich koneksje rodzinne i sojusze w czasach rozkwitu sięgały od Imperium Osmańskiego, przez serbskich despotów po chorwackich banów; od możnych Frankopanów aż po polskich i węgierskich królów. Byli posiadaczami ogromnego majątku, ziemskiego i pieniężnego. Ambicje, wysoko postawione cele i liczne powiązania, które zaprowadziły ich tak daleko, w efekcie przesądziły ich los. Ostatniego męskiego potomka z rodu Celjskich z zimną krwią zamordowano w 1456 roku w Belgradzie.

24. … Słoweńcy są narodem narciarzy? Mieszkańcy małej miejscowości Bloke już w dawnych czasach wynaleźli swój model nart. Narciarze z Bloke są jeszcze do dziś jedną z największych słoweńskich ciekawostek! Swój narciarski charakter Słoweńcy wykazują także we współczesnych dyscyplinach narciarskich, w których rozsławiły się na całym świecie imiona licznych słoweńskich narciarskich asów od Bojana Križaja i Mateje Svet do Primoža Peterki. Co roku w Słowenii odbywają się także słynne zawody Pucharu Świata: żeński slalom o Złotą Lisicę, slalom męski w Kranjskiej Gorze i zawody w lotach narciarskich w Planicy.

25. … za największego słoweńskiego poetę uchodzi France Prešeren? Tworzyłon różne formy poezji, zasłynął zaś szczególnie dzięki swoim sonetom. Formy sonetu używał w większości swoich najważniejszych dzieł. Prešeren jest między innymi także autorem słoweńskiego hymnu – pt. Zdravljica (Toast).

26. … prawdopodobnie najbardziej znaną słoweńską maszkarą jest Kurent czy Korent, jak również go nazywają? Dziś siedzibą kurentów jest miasto Ptuj, niegdyś byli zadomowieni w całej Štajerskiej i na całym Pomurju! Kurent jest także jedną z najbardziej tradycyjnych słoweńskich mask karnawałowych, jego obecność przegania zimę i przynosi szczęście. Kurenty, jak głosi legenda, uwięziły kiedyś śmierć, co sprawiło, że w tamtych czasach nikt nie umarł w tym regionie. Kurentowanie wywodzi się od ludowej tradycji świętowania nadejścia wiosny i końca zimy.

27. … słoweńskie tereny i ich mieszkańcy już przed drugą wojną światową byli mocno narażeni na faszystowską przemoc, co sprowokowało także pierwszy zbrojny opór przeciwko faszyzmowi na świecie? Ten bój rozpoczęła słoweńska nielegalna świadoma narodowo organizacja TIGR, utworzona w 1924 roku, która walczyła przeciwko wynarodawiającemu i politycznemu terrorowi faszystowskich Włoch na ziemiach słoweńskich, które Włochy zajęły po pierwszej wojnie światowej.

28. … architektoniczny wizerunek głównego słoweńskiego miasta w znacznym stopniu ukształtował znany na świecie słoweński architekt Jože Plečnik? Jego wpływ na wygląd miasta był tak znaczący, że stolica bywa nazywana Lublaną Plečnika. Do jego największych dzieł w Lublanie należą: Narodowo-Uniwersytecka Biblioteka, Centralny Stadion, kompleks cmentarny Żale, letni teatr Križanke, główny Targ, Tromostovje i … jeszcze długo można by wymieniać. Plečnik właściwym sobie stylem architektonicznym odcisnął piętno także w innych miejscach w Europie, przede wszystkim w Pradze i w Wiedniu.

29. … w 1998 roku Słowenia założyła Międzynarodową Fundację na Rzecz Odminowania i Pomocy Ofiarom Min? Fundacja początkowo działała tylko na terenie południowo-wschodniej Europy, później natomiast rozrosła się i stała organizacją o znaczeniu światowym, przy czym jej lwia część działa wciąż na terytorium Bałkanów. Organizacja walczy przeciwko dalszemu używaniu min, pomaga przy usuwaniu już zastawionych, do czego kształci także potrzebną kadrę, jednocześnie zajmuje się również niesieniem pomocy ludziom, którzy już stali się ofiarami tego sposobu walki.

30. … także my Słoweńcy mieliśmy swoich braci – pionierów lotnictwa? Bracia Edvard i Pepi Rosjan, wzorując się na braciach Wright, trudzili się nad rozwojem lotnictwa w Słowenii. Wpływ ich dokonań w dziedzinie lotnictwa na jego późniejszego rozwoju jest nieoceniony. Bracia, którzy pracowali jako projektanci, konstruktorzy i piloci jednocześnie, swój pierwszy lot odbyli już w 1909 roku, na pokładzie słynnego samolotu EDA1. Samolot na wysokości 2 m przeleciał odległość 60 m.

31. … pierwszą słoweńską książką był Katechizm z 1550 roku? W okresie reformacji napisał go protestancki duchowny Primož Trubar, którego uznaje się za prekursora słoweńskiego języka literackiego. Na słoweński język literacki wybrał miejską mowę lublańską z elementami dialektu doleńskiego i goreńskiego.

32. … chociaż powierzchnia Słowenii stanowi mniej niż 0,004 % całkowitej powierzchni Ziemi, a Słoweńcy stanowią tylko 0,033 % ludzkości, w Słowenii żyje aż 1% wszystkich znanych gatunków żywych istot na Ziemi i ponad 2 % gatunków lądowych; lub, inaczej mówiąc, przynajmniej co setny znany gatunek ze wszystkich współcześnie żyjących istot i przynajmniej co pięćdziesiąty gatunek lądowy. Tak duża różnorodność fauny na tak małej przestrzeni umieszcza to państewko w gronie najbogatszych w zwierzynę terenów Europy, a nawet świata.

33. … Brižinski spomeniki są najstarszym zachowanym zapisem języka słoweńskiego, a także najstarszym zachowanym zapisem jakiegokolwiek słowiańskiego języka? Są to trzy obrzędowe teksty o treści religijnej, które powstały około 1000 roku. Przechowywane są w Bawarskim Muzeum Narodowym w Monachium, w 2004 roku wyjątkowo pokazywane były także w Słowenii.

34. … słoweńska filharmonia, założona w 1701 roku, jako Akademia Philharmonicorum, jest jedną z najstarszych instytucji muzycznych w Europie? Jej honorowymi członkami byli liczni znani kompozytorzy, jak Haydn, Beethoven i Brahms, Gustav Mahler był natomiast w latach 1881/82 nawet dyrygentem jej orkiestry!

35. … Sečoveljske Soliny, z powodu swojego bogatego dziedzictwa naturalnego i kulturowego, zostały, jako jedno ze słoweńskich mokradeł, umieszczone na liście UNESCO jako mokradło o międzynarodowym znaczeniu? Dziś działa już tylko mniejsza część Solin, w opuszczonej części znajdziemy bogaty skarbiec flory i fauny, między innymi ryjówkę etruską, która jest najmniejszym ssakiem na świecie.

36. … kozolec jest elementem architektonicznym specyficznym dla Słowenii, ponieważ jest u nas najbardziej rozprzestrzeniony i znajdziemy go prawie wszędzie na wsi? Przeznaczony jest do zbioru i suszenia siana i innych plonów z pól. Prostsze formy kozolców znajdziemy także w innych miejscach w Europie, podwójnie łączony kozolec lub tzw. toplar są jednak charakterystyczne tylko dla Słowenii.

37. … kompozytor i wirtuoz gry na skrzypcach Giuseppe Tartini urodził się w 1692 roku w Piranie? Stworzył obszerne opus sonetów i koncertów, był także znanym pedagogiem. Rozsławił swoją szkołę gry na skrzypcach, która był najsłynniejszą szkołą tego rodzaju w XVIII wieku.

38. … słoweńscy alpiniści Andrej i Marija Štremfelj są pierwszym małżeństwem, które zdobyło Everest? Na najwyższym szczycie świata stanęli razem 7 października 1990 roku.

39. … Lublańskie Bagno (Ljubljansko Barje) jest rozległą na 150 równiną na południe od Lublany? Przed 4000 lat było tu jezioro, zamieszkane przez słynny lud budujący domy na palach, zwany mostiščarji. Po wyschnięciu jezioro zmieniło się w mokradło i bagno. Z powodu zachowanego bogactwa przyrodniczego Lublańskie Bagno słynie jako ważne międzynarodowo siedlisko ptaków. Na Barju ma swoje gniazda ponad 100 gatunków ptaków, a ponad sto kolejnych odwiedza je podczas wędrówki lub zimowania!

40. … w 1821 roku w Lublanie na kongresie Świętego Przymierza spotkali się najważniejsi politycy i włodarze Europy: książę Metternich, austriacka para cesarska, car rosyjski, król Neapolu i inni. Zwycięzcy wojny przeciwko Napoleonowi zebrali się na kongresie wyznaczając sobie zadanie odbudowania równowagi sił w Europie, którą zburzyły zdobycze Napoleona. Lublana wpisała się dzięki temu w annały europejskiej historii dyplomacji.